กรุงเทพฯ 11 พฤศจิกายน 2569 – เมื่อภาคเกษตรต้องเผชิญทั้งต้นทุนการผลิตที่สูงขึ้น ข้อจำกัดด้านแรงงาน และการแข่งขันที่เข้มข้นในตลาดโลก การนำเทคโนโลยีเข้ามาช่วยจัดการกระบวนการผลิตจึงเป็นอีกหนึ่งทางเลือกสำคัญในการเพิ่มขีดความสามารถทางธุรกิจ กรมส่งเสริมอุตสาหกรรม หรือดีพร้อม (DIPROM) กระทรวงอุตสาหกรรม เดินหน้าผลักดันเกษตรอุตสาหกรรมไทยสู่การผลิตอัจฉริยะ ส่งเสริมการใช้เครื่องจักร ระบบอัตโนมัติ AI และ IoT ช่วยลดต้นทุน เพิ่มประสิทธิภาพ และสร้างมูลค่าเพิ่มให้สินค้าเกษตร พร้อมเปิดเวที “DIPROM Agro-Machinery Award 2026” เผย 5 ผลงานนวัตกรรมต้นแบบฝีมือคนไทย ที่นำเทคโนโลยีมาแก้โจทย์การผลิตได้อย่างเป็นรูปธรรม
นางสาวณัฏฐิญา เนตยสุภา อธิบดีกรมส่งเสริมอุตสาหกรรม กล่าวว่า เกษตรอุตสาหกรรมเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจไทย ทั้งด้านการสร้างรายได้จากการส่งออก การเพิ่มมูลค่าผลผลิตทางการเกษตร และการเสริมความเข้มแข็งให้ผู้ประกอบการตลอดห่วงโซ่การผลิต โดยข้อมูลจากสำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า กระทรวงพาณิชย์ ระบุว่า ในปี 2568 ไทยมีมูลค่าการส่งออกสินค้าเกษตรและอุตสาหกรรมเกษตรรวมกว่า 1.7 ล้านล้านบาท สะท้อนให้เห็นถึงศักยภาพของภาคเกษตรไทยและโอกาสในการต่อยอดวัตถุดิบสู่ผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่าสูงขึ้น
อย่างไรก็ตาม ผู้ประกอบการจำนวนมากยังเผชิญข้อจำกัดด้านต้นทุน วัตถุดิบ และแรงงาน รวมถึงกระบวนการผลิตที่ต้องใช้เวลาและพึ่งพาการทำงานด้วยมือ การนำเครื่องจักรกลและเทคโนโลยีที่เหมาะสมเข้ามาช่วยจึงมีความสำคัญ ไม่เพียงช่วยลดระยะเวลาการผลิตและการสูญเสีย แต่ยังช่วยควบคุมคุณภาพสินค้าให้ได้มาตรฐาน เพิ่มความสม่ำเสมอของผลิตภัณฑ์ และรองรับความต้องการของตลาดที่เปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา
ดีพร้อมจึงมุ่งส่งเสริมให้ผู้ประกอบการ โดยเฉพาะ SMEs วิสาหกิจชุมชน และผู้ผลิตสินค้า OTOP สามารถเข้าถึงและเลือกใช้เทคโนโลยีได้เหมาะสมกับขนาดธุรกิจ ตั้งแต่เครื่องจักรพื้นฐาน ระบบอัตโนมัติ ไปจนถึง AI และเทคโนโลยีดิจิทัล ผ่านกลไก “DIPROM ITC” ศูนย์ให้บริการด้านการพัฒนาและปฏิรูปอุตสาหกรรม ที่เปิดโอกาสให้ผู้ประกอบการเข้าถึงเครื่องจักร อุปกรณ์ คำปรึกษาจากผู้เชี่ยวชาญ ตลอดจนทดลองพัฒนาผลิตภัณฑ์และกระบวนการผลิตต้นแบบก่อนนำไปใช้จริงหรือขยายสู่เชิงพาณิชย์
ขณะเดียวกัน ยังเชื่อมโยงความร่วมมือกับนักพัฒนาเทคโนโลยี สถาบันการศึกษา และภาคเอกชน เพื่อร่วมกันออกแบบและพัฒนาเครื่องจักรให้สอดคล้องกับลักษณะวัตถุดิบและความต้องการของอุตสาหกรรมเกษตรแต่ละประเภท ตั้งแต่การจัดการวัตถุดิบ การแปรรูป การคัดแยก ไปจนถึงการควบคุมคุณภาพ โดยหนึ่งในกลไกสำคัญคือกิจกรรม “DIPROM Agro-Machinery Award 2026” ภายใต้โครงการยกระดับสินค้าเกษตรสู่เกษตรอุตสาหกรรม ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2569 ซึ่งเป็นเวทีนำเสนอผลงานเครื่องจักรและนวัตกรรมอัจฉริยะที่มีศักยภาพในการแก้ปัญหาการผลิตของผู้ประกอบการไทย
สำหรับปีนี้มีผลงานได้รับรางวัลรวม 5 ผลงาน ครอบคลุมเทคโนโลยีที่นำไปประยุกต์ใช้กับการผลิตได้หลากหลายรูปแบบ โดยมีจุดเด่นที่น่าสนใจ ดังนี้
1. ลดเวลาผลิตเส้นก๋วยจั๊บ 15.79% ด้วยเครื่องเป่าลมอัจฉริยะ
รางวัลชนะเลิศ ผลงาน “เทคโนโลยีเครื่องเป่าลมลดความชื้นเส้นก๋วยจั๊บอัจฉริยะ” จากคณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี พัฒนาเครื่องจักรเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการลดความชื้นในกระบวนการผลิตเส้นก๋วยจั๊บ สามารถลดระยะเวลาจากเดิม 47.5 นาที เหลือ 40 นาทีต่อรอบ หรือเร็วขึ้น 15.79% ช่วยลดระยะเวลาการทำงานและเพิ่มโอกาสในการบริหารกำลังการผลิตได้อย่างมีประสิทธิภาพ
2. ใช้ AI ติดตามวัว ลดเวลาทำงานจาก 12 ชั่วโมง เหลือ 2 ชั่วโมง
รางวัลรองชนะเลิศอันดับ 1 ผลงาน “ระบบดูแลติดตามวัวด้วยระบบ AI จัดเก็บข้อมูลด้วย GOOGLE SHEET” จากบริษัท เค.พี.เอส. ออโตเมชั่น แอนด์ เซอร์วิส จำกัด นำ AI และระบบจัดเก็บข้อมูลดิจิทัลมาช่วยติดตามและบริหารจัดการข้อมูลปศุสัตว์ ลดภาระการตรวจสอบและบันทึกข้อมูลด้วยแรงงานคนจากเดิม 12 ชั่วโมง เหลือเพียง 2 ชั่วโมง พร้อมเพิ่มความแม่นยำในการติดตามข้อมูลได้ถึง 90%
3. คัดแยกส้มโอแม่นยำ 98% รองรับ 800 ผลต่อชั่วโมง
รางวัลรองชนะเลิศอันดับ 2 ผลงาน “เครื่องคัดแยกส้มโออัตโนมัติด้วยระบบชั่งน้ำหนัก” จากมหาวิทยาลัยราชภัฏนครสวรรค์ ใช้ระบบชั่งน้ำหนักอัตโนมัติเพื่อช่วยคัดแยกผลผลิต ลดข้อจำกัดจากการคัดแยกด้วยแรงงานคน สามารถทำงานได้ด้วยความแม่นยำ 98% และรองรับกำลังการผลิต 800 ผลต่อชั่วโมง ช่วยเพิ่มความรวดเร็วและความสม่ำเสมอในการคัดคุณภาพผลผลิต
4. ควบคุมการไหลของของเหลวด้วย IoT ลดความคลาดเคลื่อนเหลือ 2%
รางวัล Technical Challenge ผลงาน “ระบบควบคุมอัตราการไหลของของเหลวอัตโนมัติด้วย IoT” จากคณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี นำเทคโนโลยี Internet of Things (IoT) มาใช้ควบคุมอัตราการไหลของของเหลวในกระบวนการผลิต ช่วยลดความคลาดเคลื่อนจากเดิม 8–12% เหลือเพียง 2% ลดความจำเป็นในการควบคุมด้วยแรงงานคน และเพิ่มความแม่นยำของกระบวนการผลิต
5. เครื่องบรรจุครีมอัจฉริยะ ลดความคลาดเคลื่อน 75% ลดการสูญเสีย 90%
รางวัล Knowledge Sharing ผลงาน “เครื่องบรรจุครีมอัจฉริยะที่ควบคุมปริมาณและคุณภาพอัตโนมัติ (SNP Cosmo Fill Smart Auto QC Pro)” จากบริษัท เอ็นทูเอ็ม เอ็นจิเนียริ่ง แอนด์ คอนซัลท์ จำกัด พัฒนาระบบควบคุมปริมาณการบรรจุและตรวจสอบคุณภาพอัตโนมัติ ช่วยลดความคลาดเคลื่อนในการบรรจุได้ถึง 75% และลดการสูญเสียผลิตภัณฑ์จากกระบวนการบรรจุได้ 90% เพิ่มความแม่นยำและช่วยให้ผู้ประกอบการบริหารจัดการวัตถุดิบได้คุ้มค่ามากขึ้น
ผลงานทั้ง 5 สะท้อนให้เห็นว่า เทคโนโลยีอัจฉริยะไม่จำเป็นต้องเป็นเครื่องจักรขนาดใหญ่หรือระบบที่มีต้นทุนสูงเสมอไป แต่สามารถเริ่มต้นจากการแก้ปัญหาเฉพาะจุดในกระบวนการผลิต ไม่ว่าจะเป็นการลดเวลา การลดการใช้แรงงาน การควบคุมคุณภาพ หรือการลดความสูญเสีย ซึ่งล้วนเป็นปัจจัยที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพและความสามารถในการแข่งขันของผู้ประกอบการ
นางสาวณัฏฐิญา กล่าวเพิ่มเติมว่า ในระยะต่อไป ดีพร้อมจะเดินหน้าสร้างระบบนิเวศนวัตกรรมเกษตรอุตสาหกรรมอย่างต่อเนื่อง โดยมุ่งเน้น 3 แนวทางสำคัญ ได้แก่ 1. รวบรวมปัญหาและความต้องการด้านเครื่องจักรจากผู้ประกอบการเกษตรแปรรูปและอาหารแปรรูป เพื่อนำมากำหนดโจทย์การพัฒนาเทคโนโลยีให้ตรงกับการใช้งานจริง 2. สนับสนุนความร่วมมือกับสถาบันการศึกษาและผู้พัฒนาเทคโนโลยี เพื่อปรับปรุงและพัฒนาเครื่องจักรต้นแบบให้เหมาะสมกับวัตถุดิบและกำลังการผลิตของผู้ประกอบการแต่ละกลุ่ม และ 3. ส่งเสริมให้ผู้ประกอบการทดลองนำเครื่องจักรต้นแบบไปใช้งาน พร้อมประเมินความเหมาะสมก่อนตัดสินใจลงทุนและขยายกำลังการผลิต
“เป้าหมายสำคัญคือการทำให้เทคโนโลยีและเครื่องจักรอัจฉริยะเข้าถึงผู้ประกอบการได้จริง สามารถนำไปใช้แก้ปัญหา ลดข้อจำกัดในการผลิต และสร้างความคุ้มค่าในการลงทุน เพื่อให้เกษตรอุตสาหกรรมไทยก้าวจากการผลิตแบบเดิมไปสู่การผลิตที่มีประสิทธิภาพ สร้างมูลค่าเพิ่ม และแข่งขันได้อย่างยั่งยืน”
